Część osób mających zdrowe oczy potrzebuje mimo wszystko okularów do pracy przed komputerem, korzystania z telefonu, czytania i innych czynności, w których wzrok wykonuje określony wysiłek przez dłuższy czas.
Od lat znane są szkła bez korekcji, o mocy 0 dioptrii, lecz z czasem uzupełnieniem rynku stały się soczewki relaksacyjne, nazywane również jednoogniskowymi, wspierające akomodację oczu i redukujące zmęczenie. Na czym polega ich działanie i dlaczego warto poznać je bliżej? O tym w dzisiejszym artykule.
Na czym polega wsparcie akomodacji w takich okularach?
Akomodację można określić jako autofocus oka. Jest to zdolność oka do automatycznego dostrajania ostrości, dzięki której widzimy wyraźnie przedmioty znajdujące się w różnych odległościach, na przykład patrząc na tekst w książce, a po chwili na drzewo za oknem.
Podczas patrzenia w dal soczewka w oku jest płaska i rozluźniona, a gdy patrzymy na przedmioty z bliska, mięśnie w oku napinają się, soczewka staje się bardziej wypukła, następuje wyostrzenie obrazu bliskich obiektów, na przykład tego tekstu w czytanej książce.
Kilka godzin spędzonych na czytaniu w szkole, na uczelni, przed komputerem lub laptopem w pracy, a w wolnym czasie korzystanie z telefonu czy oglądanie telewizji, to znaczne obciążenie także dla zdrowych oczu. Soczewki okularowe powinny łączyć w sobie kilka funkcjonalnych rozwiązań relaksujących wzrok. Są to między innymi:
- poprawa jakości obrazu, ostrości i kontrastu, co sprawia, że teksty na ekranach są wyraźniejsze, a ich czytanie mniej męczące,
- filtrowanie części światła niebiesko-fioletowego emitowanego przez ekrany,
- stabilizacja obrazu przy dynamicznych ruchach głową, co jest kluczowe dla osób często przenoszących wzrok na przykład z ekranu na dokumenty,
- eliminacja drobnych zniekształceń obrazu (tzw. aberracji), co poprawia ostrość widzenia nawet przy słabym oświetleniu lub w nocy,
- powłoka antyrefleksyjna, która sprawia, że soczewka jest niemal niewidoczna, krystalicznie przejrzysta, bez odbijających się w niej refleksów.
Szkła te są dodatkowo łatwe w czyszczeniu i odporne na zarysowania, zatem zakup może być inwestycją na lata.
Dlaczego w tych modelach soczewki okularowe jednoogniskowe mają wspomaganie?
Z definicji soczewki jednoogniskowe powinny mieć tę samą moc na całym szkle. Nazywa się je wtedy: pełne jednoogniskowe. W okularach relaksacyjnych montowane są jednak wersje określane często jako nowoczesne soczewki jednoogniskowe. W dolnej części posiadają one niewielki przyrost mocy (zazwyczaj od +0.4 do +1.25 dioptrii).
Mimo to nie są nazywane progresywnymi, ponieważ technicznie wciąż pozostają soczewkami o jednej głównej mocy.
Dla porównania: w modelach progresywnych są wyraźne stopnie, czyli dal, odległość pośrednia oraz bliż. Każda strefa ma inną moc, dlatego do dali patrzy się przez górną część soczewki, a do czytania przez dolną.
W okularach relaksacyjnych użytkownik patrząc na wprost, w dół i lekko w boki, wszędzie ma swoją bazową moc i widzi obraz w optymalnej ostrości.
Porównanie soczewek jednoogniskowych, relaksacyjnych i progresywnych:
| Cecha | Soczewki jednoogniskowe | Soczewki relaksacyjne | Soczewki progresywne |
|---|---|---|---|
| Moc soczewki | Taka sama na całej powierzchni | Bazowa z niewielkim dodatkiem w dolnej części | Płynnie zmienna od dali do bliży |
| Główne zastosowanie | Korekcja wady na jedną odległość | Odciążenie akomodacji przy pracy z bliska | Widzenie na wszystkie odległości w prezbiopii |
| Typowy użytkownik | Osoby w każdym wieku | Dzieci i dorośli, zwykle do 50. roku życia | Osoby z prezbiopią |
| Przyzwyczajenie | Zwykle szybkie | Zwykle szybkie | Od kilku dni do kilku tygodni |
Wartościowa propozycja dla dzieci i dorosłych
Takie okulary to propozycja dla dzieci i dorosłych do 50. roku życia. W grupie użytkowników dziecięcych ważne jest uwzględnienie cech budowy oczu i twarzy, mniejszego rozstawu źrenic, mniejszej odległości oczu od trzymanej książki niż u osoby dorosłej.
Dzieci częściej podążają za czymś wzrokiem niż obracają głowę w danym kierunku, dlatego ważne, aby miały komfort widzenia również pod dużym kątem.
W wersji dla młodzieży i osób dorosłych kluczowym rozwiązaniem jest wykorzystanie dwóch punktów optymalizacji.
Oznacza to, że soczewka ma dwie różne powierzchnie asferyczne - jedną do dali, drugą do bliży, co redukuje zniekształcenia obrazu w każdej strefie widzenia.
Soczewki relaksacyjne z dodatkiem mocy w dolnej części ułatwiają czytanie małego druku na telefonach i tabletach dzięki efektowi delikatnego powiększenia w tej właśnie dolnej strefie soczewki, bez potrzeby używania typowych okularów progresywnych.
Ważne: dostępne są również relaksacyjne soczewki kontaktowe, które działają na podobnej zasadzie, mając specjalną strefę wspomagającą patrzenie z bliska.
Co wybrać po 50. roku życia, aby nadal odpowiednio dbać o wzrok?
Soczewki w okularach relaksacyjnych teoretycznie można nosić również po 50. roku życia, lecz mogą okazać się one niewystarczające, ponieważ w tym wieku rozpoczynają się zwykle naturalne zmiany narządu wzroku - prezbiopia (starczowzroczność). Wtedy samo wsparcie akomodacji to za mało, by wygodnie czytać i bez większego wysiłku pracować przy komputerze.
Z wiekiem osłabia się naturalna akomodacja, dlatego potrzebne staje się wsparcie patrzenia z bliska i z daleka. Odpowiedzią na te potrzeby są okulary relaksacyjne z większą korekcją albo standardowe okulary progresywne zapewniające znacznie szersze i mocniejsze pole widzenia bliskiego, dostępne także w Salonie Optycznym 123Okulary.pl.
Dobre nawyki i odpowiednie oświetlenie to zawsze podstawa
Nawet najlepiej dobrane okulary relaksacyjne nie zastąpią zasad higieny pracy i dbałości o odpowiednie oświetlenie. Przed komputerem można stosować zasadę 20-20-20, czyli co 20 minut pracy przy ekranie spojrzeć na obiekt oddalony o co najmniej 20 stóp (około 6 metrów) przez co najmniej 20 sekund.
Może to być metoda skuteczniejsza niż ustawowe 5 minut przerwy po każdej godzinie pracy przy komputerze.
Z punktu widzenia fizjologii oka 5 minut oderwania wzroku od monitora raz na godzinę to za mało, między innymi dlatego, że przy ekranie mrugamy wyraźnie rzadziej.
Według Amerykańskiej Akademii Okulistyki zwykle mrugamy około 15 razy na minutę, a podczas korzystania z ekranu tylko 5-7 razy, przez co w ciągu godziny pracy bez przerwy powierzchnia oka łatwiej się przesusza i podrażnia.
O szczegółach warto porozmawiać z doświadczonym optometrystą i wybrać okulary korekcyjne, które staną się wsparciem na co dzień.
Najczęściej zadawane pytania
Czy okulary relaksacyjne mogą być potrzebne także osobom z zdrowymi oczami?
Tak, w artykule opisano, że nawet osoby bez klasycznej wady wzroku mogą odczuwać zmęczenie przy długiej pracy z bliska (komputer, telefon, czytanie). Soczewki relaksacyjne mają wspierać akomodację i zmniejszać wysiłek wzrokowy w takich sytuacjach. Warto skonsultować dobór z optometrystą, aby dopasować rozwiązanie do stylu pracy.
Jaki przyrost mocy w dolnej części soczewki jest typowy dla okularów relaksacyjnych?
W tekście wskazano, że w dolnej części soczewki relaksacyjnej pojawia się niewielki dodatni przyrost mocy, zwykle od +0.4 do +1.25 dioptrii. Ma on delikatnie odciążać patrzenie z bliska, bez zmiany bazowej mocy w głównej strefie patrzenia na wprost. Konkretna wartość zależy od potrzeb wzrokowych i sposobu korzystania z urządzeń.
Dlaczego soczewki relaksacyjne nie są nazywane progresywnymi, mimo że mają wspomaganie w dolnej części?
Artykuł wyjaśnia, że soczewki relaksacyjne pozostają soczewkami o jednej głównej mocy, a dodatkowe wsparcie jest niewielkie i zlokalizowane w dolnej strefie. W progresach występują wyraźne strefy (dal, pośrednia, bliż) i większe przejścia między nimi, co może dawać inne odczucia podczas patrzenia. W relaksach użytkownik ma zachować optymalną ostrość przy patrzeniu na wprost oraz w dół i lekko w boki.
Na co zwrócić uwagę, dobierając okulary relaksacyjne dla dziecka?
W artykule podkreślono znaczenie cech budowy twarzy i oczu u dzieci, m.in. mniejszego rozstawu źrenic oraz krótszej odległości czytania niż u dorosłych. Ważne jest też, że dzieci częściej podążają wzrokiem bez obracania głowy, dlatego komfort widzenia pod większym kątem ma duże znaczenie. Z tego powodu zaleca się dobór soczewek i opraw z uwzględnieniem tych różnic.
Dlaczego zasada 20-20-20 może być skuteczniejsza niż 5 minut przerwy po każdej godzinie pracy?
Tekst wskazuje, że krótkie, regularne przerwy pomagają oczom częściej zmieniać dystans patrzenia i odciążać akomodację. Zwrócono też uwagę, że podczas pracy przy komputerze mrugamy wyraźnie rzadziej niż zwykle, co sprzyja przesuszeniu i mikropodrażnieniom powierzchni oka. Dlatego częstsze mikroprzerwy mogą lepiej wspierać komfort niż jednorazowa przerwa raz na godzinę.