Jak powstaje nowoczesna soczewka okularowa – od pomiaru do gotowych okularów

Za wykonaniem okularów stoi precyzyjny proces, którego pierwszym etapem jest badanie wzroku, rozmowa o potrzebach użytkownika oraz wykonanie pomiarów pozwalających właściwie dobrać również soczewki. Gdy gotowe wersje są niewystarczające, nowoczesne soczewki okularowe projektuje się indywidualnie z uwzględnieniem rodzaju wady wzroku, kształtu oprawy, sposobu jej ułożenia na twarzy, a także codziennych aktywności przyszłego użytkownika. Dzięki temu okulary korygują wzrok i dodatkowo mogą zapewniać większą wygodę podczas pracy, prowadzenia samochodu, czytania.

Badanie wzroku i rozmowa o codziennych potrzebach

Przed wyborem soczewek i oprawek omawiamy, w jakich sytuacjach okulary będą najczęściej używane. Na tej podstawie można zdecydować, czy najlepszym wyborem będą soczewki jednoogniskowe, progresywne, biurowe lub przeznaczone do innego, konkretnego zastosowania. W rozmowie warto uwzględnić także wcześniejsze doświadczenia. Informacje o przyzwyczajeniu do określonego rodzaju soczewek, problemach z poprzednimi okularami czy odczuwanym zmęczeniu wzroku są zawsze dobrą wskazówką.

Po dokonaniu wyboru wykonywane są pomiary montażowe pozwalające określić, w którym miejscu powinny znaleźć się najważniejsze obszary optyczne soczewek. Jest to szczególnie istotne przy większych wadach wzroku oraz w przypadku soczewek progresywnych i innych bardziej zaawansowanych konstrukcjach. Mierzy się oraz oznacza między innymi rozstaw źrenic, położenie źrenicy względem wybranej oprawy, odległość soczewki od oka, kąt nachylenia oprawy względem twarzy, szerokość, wysokość oraz kształt każdej soczewki.

Projektowanie soczewki

Po zebraniu wszystkich danych można rozpocząć projektowanie soczewki. W prostszych korekcjach wykorzystywane są gotowe soczewki magazynowe o określonej mocy, wtedy obróbkę wykonuje się w pracowni salonu optycznego, a przy bardziej wymagających wadach wzroku lub indywidualnych potrzebach soczewka może zostać wykonana na zamówienie, zajmuje się tym wyspecjalizowany producent w laboratorium fabrycznym.

Istotnym etapem jest wybór materiału. Soczewki okularowe wykonuje się obecnie głównie z tworzyw optycznych, które są lżejsze od tradycyjnego szkła mineralnego i dają szerokie możliwości uszlachetniania powierzchni. Najczęściej stosowanymi materiałami są tworzywo organiczne CR-39, (czyli czysty polimer organiczny, który składa się z węgla, wodoru oraz tlenu) przy niskich wadach wzroku oraz nowoczesne, wysokoindeksowe tworzywa poliuretanowe przy średnich i wyższych korekcjach. Do wykonania soczewek okularów sportowych, dla dzieci oraz do oprawek bezramkowych, gdzie soczewka jest bezpośrednio wiercona, stosuje się także materiał o nazwie Trivex, bardzo odporny na pęknięcia i uderzenia. To zaawansowany polimer organiczny wytwarzany z prepolimeru na bazie uretanu (poliuretanu) wzbogacanego azotem w procesie produkcji. Wszystkie te materiały są chemicznie obojętne, w pełni bezpieczne, nie wywołują alergii w kontakcie ze skórą twarzy.

W optyce okularowej skala indeksów (współczynników załamania światła) dla tworzyw sztucznych wynosi od 1.50 (podstawowy i najgrubszy materiał ) do 1.74. Im wyższa liczba, tym soczewka okularowa będzie cieńsza, lżejsza i bardziej estetyczna przy tej samej wartości dioptrii. Współczesne soczewki łączą w sobie możliwość znacznej redukcji grubości, na przykład o 20-30%, oraz wysoką wytrzymałość mechaniczną i optymalną elastyczność.

Jak przebiega produkcja soczewki?

Dokładny sposób wykonania zależy od rodzaju zamówienia. Soczewki wykonywane indywidualnie przechodzą przez kilka precyzyjnie kontrolowanych czynności pośrednich. Niektóre z tych czynności, zwłaszcza w przypadku poszczególnych powłok, są jednak opcjonalne:

• Obróbka powierzchni optycznej – półprodukt soczewki jest kształtowany zgodnie z cyfrowym projektem. Specjalistyczne urządzenia nadają powierzchni odpowiednią geometrię odpowiadającą zamówionej korekcji.
• Dokładne polerowanie – po obróbce powierzchnia jest wygładzana. Polerowanie usuwa ślady powstałe podczas wcześniejszego etapu i pozwala uzyskać odpowiednią przejrzystość optyczną.
• Nakładanie warstwy utwardzającej – soczewki z tworzyw syntetycznych mogą zostać pokryte powłoką zwiększającą odporność ich powierzchni na drobne zarysowania. Nie oznacza to całkowitej odporności na uszkodzenia, lecz ułatwia codzienne użytkowanie.
• Nakładanie powłok antyrefleksyjnych – na powierzchnię nanoszone są bardzo cienkie warstwy ograniczające niepożądane odbicia światła. Dzięki temu soczewki mogą wyglądać bardziej przejrzyście, a oczy są lepiej widoczne dla rozmówcy.
• Dodawanie właściwości hydrofobowych i oleofobowych – takie zewnętrzne warstwy ograniczają zastyganie kropel wody, utrwalanie tłustych śladów oraz niektórych zabrudzeń. Skraca to czas późniejszego dbania o okulary we własnym zakresie.
• Kontrola parametrów – gotowa soczewka jest sprawdzana pod względem mocy, osi, jakości powierzchni oraz zgodności ze złożonym zamówieniem. Dopiero po przejściu kontroli może zostać przekazana do dalszej obróbki.

Soczewka po wykonaniu nadal ma postać większego krążka i aby można było zamontować ją w okularach, musi zostać przycięta zgodnie z konkretnym kształtem frontu oprawek, z uwzględnieniem wcześniejszych pomiarów z salonu optycznego.

Zaawansowane prace montażowe

W tym celu automat szlifierski (nazywany też szlifierką optyczną lub szlifierką bezszablonową) najpierw odczytuje lub skanuje kształt oprawy, następnie soczewka jest odpowiednio ustawiana, aby jej centrum optyczne, kanał progresji lub inne ważne obszary znalazły się we właściwym miejscu.

Automat szlifierski nadaje soczewce odpowiedni kształt i rozmiar. Rodzaj krawędzi zależy od konstrukcji oprawy, inaczej przygotowuje się soczewki do pełnych opraw z tworzywa lub metalu, inaczej do modeli na żyłkę lub do okularów bezramkowych mocowanych za pomocą śrub.

Przycięte soczewki są montowane w oprawie, po czym okulary przechodzą końcową kontrolę. Sprawdza się między innymi:

• centrowanie i wysokość montażu – optyczny środek soczewki powinien pokrywać się z rozstawem źrenic, a oś widzenia przechodzić przez tak zwany punkt główny patrzenia:
  • w soczewkach jednoogniskowych (do chodzenia /do dali) oś widzenia przechodzi dokładnie przez środek optyczny soczewki. W tym miejscu światło nie ulega zniekształceniom ani działaniom pryzmatycznym.
  • w soczewkach progresywnych to wyznaczony przez producenta krzyżyk montażowy. Musi on idealnie pokrywać się ze środkiem źrenicy, aby poniżej znalazł się korytarz progresji (strefa odległości pośrednich), a na samym dole strefa do czytania.
  • w soczewkach biurowych/półprogresywnych oś widzenia przy patrzeniu na wprost musi trafiać w strefę dedykowaną do pracy przy komputerze (bliż pośrednia).
• symetrię oprawy – sprawdzane jest ułożenie okularów na płaskiej powierzchni, by wyeliminować jakiekolwiek skrzywienia frontu, mostka czy niesymetryczny rozstaw zauszników.
• stan soczewek i powłok – sprawdzenie w poszukiwaniu ewentualnych rys, pęcherzyków powietrza czy mikrouszkodzeń powłok uszlachetniających.
• pracę zawiasów i śrubek – sprawdza się pod tym kątem płynność pracy zauszników, zabezpieczenie śrubek przed luzowaniem oraz dokręcenie wszystkich elementów.
• dopasowanie do twarzy – wstępne wyprofilowanie zauszników i nanośników, aby okulary nie zsuwały się i nie uciskały wrażliwych miejsc.

Zakończeniem jest weryfikacja tego, czy szkła nie zostały nadmiernie naprężone podczas montażu. Zbyt duży nacisk oprawy może obniżać trwałość okularów, a w niektórych przypadkach wpływa również na właściwości optyczne soczewki. Jeżeli po wszystkich testach osoba sprawdzająca (zwykle kontroler jakości lub technik optyk) nie ma żadnych zastrzeżeń, następuje już tylko delikatne wyczyszczenie okularów, które przekazywane są na salę sprzedażową salonu optycznego.

Dopasowanie w salonie optycznym

Nawet najlepiej wykonane okulary nie zapewnią pełnego komfortu, jeżeli będą się zsuwały lub nadmiernie uciskały skronie i nos, dlatego po odbiór warto przyjść osobiście, aby – jeśli to potrzebne – w salonie optycznym skorzystać z dogięcia zauszników, ustawienia nanośników i sprawdzenia, czy okulary znajdują się na odpowiedniej wysokości po ich założeniu. To także czas na dodatkowe pytania o kwestie związane z noszeniem, przechowywaniem, czyszczeniem. Korzystając z fachowych porad można przedłużyć użytkowanie danego modelu nawet o kilka lat, zachowując optymalny stan szkieł i oprawek.

Nowoczesna soczewka to połączenie wielu elementów

Proces powstawania okularów łączy wiedzę specjalistyczną, cyfrowe projektowanie i precyzyjną obróbkę. Dzięki temu współczesne soczewki są dostosowane do wady wzroku, ale również do sposobu, w jaki dana osoba pracuje, odpoczywa, spędza czas w ciągu dnia. Rozmowa w Salonie Optycznym 123okulary.pl i profesjonalne pomiary są początkiem procesu, którego efektem mają być okulary zapewniające wyraźniejsze widzenie oraz wygodę w codziennym użytkowaniu.