Skąd biorą się wady wzroku?

Spis treści

• Jakie są przyczyny wad wzroku?
• Wiek i stan zdrowia a występowanie wad wzroku
• Zapobieganie wadom wzroku oraz sposoby korekcji
• Zadbaj o swój wzrok
• Najpopularniejsze pytania i odpowiedzi
  • Czy wady wzroku są dziedziczne?
  • Czy można całkowicie uniknąć wad wzroku?
  • Jakie są najczęstsze wady wzroku?
  • Czy praca przed komputerem powoduje wady wzroku?
  • Kiedy należy udać się do okulisty?

Wady wzroku są powszechnym problemem zdrowotnym dotykającym miliony ludzi na całym świecie. Przyczyniają się do obniżenia jakości życia, wpływając na codzienne funkcjonowanie i zdolność do pracy czy nauki.

Powstają na skutek różnych czynników, które mogą być zarówno genetyczne, jak i środowiskowe. W artykule omówimy, skąd biorą się najczęściej występujące wady wzroku, jakie są ich przyczyny i jak można im zapobiegać lub je korygować.

Jakie są przyczyny wad wzroku?

Jedną z głównych przyczyn wad wzroku stanowią uwarunkowania genetyczne. Jeśli w rodzinie występują przypadki krótkowzroczności, dalekowzroczności czy astygmatyzmu, istnieje większe prawdopodobieństwo, że dzieci również będą miały podobne problemy.

Dziedziczone są między innymi cechy budowy oka, takie jak długość gałki ocznej czy kształt rogówki, które mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego ogniskowania obrazu. Styl życia i warunki środowiskowe także odgrywają istotną rolę w rozwoju wad wzroku:

• nadmierne obciążenie wzroku - długotrwałe korzystanie z urządzeń elektronicznych, takich jak smartfony, tablety czy komputery, powoduje zmęczenie oczu i może przyczynić się do rozwoju krótkowzroczności, zwłaszcza u dzieci i młodzieży;
• brak ekspozycji na naturalne światło - badania pokazują, że dzieci spędzające więcej czasu na świeżym powietrzu rzadziej rozwijają krótkowzroczność; naturalne światło sprzyja zdrowemu rozwojowi gałki ocznej;
• niewłaściwe oświetlenie - praca lub nauka w źle oświetlonym pomieszczeniu prowadzi do nadmiernego wysiłku oczu, co może wpływać na rozwój wad wzroku.

Co dzieje się w oku przy krótkowzroczności, nadwzroczności i astygmatyzmie?

Wady refrakcji powstają wtedy, gdy długość gałki ocznej nie pasuje do mocy optycznej rogówki i soczewki albo gdy rogówka ma nierówną krzywiznę. W efekcie obraz nie skupia się dokładnie na siatkówce, tylko przed nią, za nią lub w kilku miejscach jednocześnie.

• Krótkowzroczność: gałka oczna jest zwykle zbyt długa, więc obraz powstaje przed siatkówką i nieostre są przedmioty odległe.
• Nadwzroczność: gałka oczna jest zbyt krótka, obraz ogniskuje się za siatkówką, a oko musi stale zwiększać akomodację, co męczy zwłaszcza przy pracy z bliska.
• Astygmatyzm: rogówka lub soczewka ma różną krzywiznę w różnych przekrojach, dlatego obraz jest nieostry i zniekształcony na każdą odległość.
• Prezbiopia: nie wynika z budowy gałki, tylko z utraty elastyczności soczewki oka z wiekiem, przez co trudniej ustawić ostrość z bliska.

U małych dzieci niewielka nadwzroczność jest naturalna i zwykle zmniejsza się wraz ze wzrostem oka. Krótkowzroczność najczęściej pojawia się w wieku szkolnym i może narastać, dopóki gałka oczna rośnie, dlatego dzieci z tą wadą wymagają regularnych kontroli.

Wiek i stan zdrowia a występowanie wad wzroku

Z wiekiem oko traci elastyczność i zdolność akomodacji, co prowadzi do prezbiopii. Polega to na stopniowym zanikaniu zdolności do wyraźnego widzenia przedmiotów, które znajdują się blisko. Ten naturalny proces zaczyna się zwykle po 40. roku życia i jest nieunikniony, choć można go korygować za pomocą okularów progresywnych lub soczewek. Niektóre choroby, takie jak cukrzyca, również mogą prowadzić do problemów z widzeniem - na przykład do retinopatii cukrzycowej. Ponadto zmiany w budowie lub funkcjonowaniu narządu wzroku mogą być powodowane przez różnego rodzaju urazy mechaniczne oka.

Na powstawanie i narastanie wad wzroku wpływa kilka grup czynników.

Zapobieganie wadom wzroku oraz sposoby korekcji

Chociaż genetycznych predyspozycji nie da się wyeliminować, istnieją sposoby na zmniejszenie ryzyka rozwoju wad wzroku. W przypadku codziennej pracy przy komputerze, warto co 20 minut zrobić sobie krótką przerwę, aby przez 20 sekund patrzeć na obiekt oddalony o co najmniej 6 metrów.

W tej sytuacji dobrym pomysłem będzie również zakup specjalnych okularów do komputera, które posiadają powłoki ochronne, redukujące odbicia świetlne oraz ograniczające część światła niebieskiego.

Należy także zadbać o odpowiednie oświetlenie miejsca pracy oraz zwiększyć ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu.

W razie wystąpienia jakichkolwiek problemów z widzeniem nie należy zwlekać z umówieniem się na wizytę u specjalisty. Obecnie dostępne są bowiem różne sposoby korekcji wad wzroku, takie jak okulary korekcyjne czy też soczewki kontaktowe.

Czy krótkowzroczność u dzieci jest coraz częstsza?

Tak, krótkowzroczność jest coraz częstsza: według analizy opublikowanej w czasopiśmie Ophthalmology (Holden i wsp., 2016) w 2050 r. może dotyczyć 49,8% populacji świata, czyli około połowy ludzi.

Autorzy wiążą ten wzrost głównie ze zmianą stylu życia, czyli większą ilością pracy z bliska i krótszym przebywaniem na dworze.

Wpływ czasu spędzanego na świeżym powietrzu sprawdzono m.in. w badaniu klinicznym w szkołach w Chinach (He i wsp., JAMA, 2015). Dodatkowe codzienne zajęcia na dworze wiązały się tam z rzadszym pojawianiem się krótkowzroczności u dzieci.

Gdy krótkowzroczność już się pojawi, można rozważyć metody kontroli jej postępu:

• specjalne soczewki okularowe, np. Stellest lub MiYOSMART;
• jednodniowe soczewki kontaktowe MiSight 1 day;
• ortokorekcję, czyli soczewki zakładane na noc.

Metody te mają spowalniać narastanie wady, a nie ją cofać. Wybór zależy od wieku dziecka, wielkości wady i wyniku badania, a skuteczność ocenia się podczas regularnych kontroli.

Zadbaj o swój wzrok

Wady wzroku mogą wynikać z genetyki, wpływu środowiska, procesów starzenia się organizmu czy urazów. Chociaż nie zawsze da się im zapobiec, zdrowe nawyki i regularne badania wzroku pomagają w ich wczesnym wykrywaniu i dobraniu właściwej korekcji.

Dbając o oczy, możemy nie tylko poprawić komfort życia, lecz także zapobiec poważniejszym problemom zdrowotnym w przyszłości. Osoby chcące przebadać swój wzrok zachęcamy do odwiedzenia naszego Salonu Optycznego 123Okulary.pl.

Przeczytaj także: Jak często wykonywać badanie wzroku?

Najpopularniejsze pytania i odpowiedzi